Açık Rıza Hangi Durumlarda Geri Alınabilir?
Bir Yaz Akşamı, Kayseri’nin Sakin Sokaklarında
Bazen bir karar, hayatı değiştirecek kadar büyük bir anlam taşır. Kayseri’de yaşıyorum, burada hayat pek hızlı gitmiyor, her şey bir parça sakin. İnsanlar sokaklarda birbirlerine selam verir, dondurmacıların tezgahları en sıcak yaz günlerinde bile rağbet görür. Bir akşam, güneş yavaşça dağların arkasına kayarken, ben de evimde bir şeyler yazmak üzere oturmuş, bilgisayarımın başına geçmişken, aklımda yalnızca bir konu vardı: Açık rıza.
Bu konuyu yazmak, bana hep biraz garip gelmişti. Açık rıza, ne kadar basit ve anlaşılır bir kavram gibi görünse de, derinlerinde çok sayıda duygu ve düşünce barındırıyordu. Özellikle de rızanın geri alınabilmesi… Bu, bazen bir insanın hayatını alt üst edebilecek kadar önemli bir durum olabiliyordu. Ama ne zaman geri alınabilirdi? Hangi koşullarda, insanın “bu kadar da olmaz” dediği anlar yaşanabilir? İşte bu sorularla baş başa kaldım.
Hayatın İçinden Bir Sahne: Bir İlişkiden Çıkan Sözler
Bir zamanlar, Kayseri’nin merkezine doğru yürürken karşılaştığım birini düşündüm. Adı Emre’ydi. Her şeyin başladığı o gün, elinde bir çiçekle yanıma geldiğinde kalbim birden hızla atmaya başlamıştı. O gün, ikimizin de rızasıyla başlamıştı her şey; bir ilişki, bir yolculuk, bir hikâye… Fakat zaman geçtikçe, düşündüklerimle yapacaklarım birbirine karıştı. İlişkide duygusal sınırları çizmişken, aynı zamanda bir insanın düşünce dünyasına da saygı gösterdiğini düşündüm. Ama ne yazık ki, bazen başka birinin isteği, bizim içsel duygusal sınırlarımızı zorladığında, o açık rıza geri alınabiliyor.
İlk başlarda Emre’nin düşünceleri bana çok cazip gelmişti. Gerçekten sevdiğini düşündüm. Ama bir sabah, kaybolan sabah ışığı gibi, ilişkimizin içinde bazı gölgeler belirmeye başladı. O sabah, “Beni biraz daha anla” dediğinde, içimde bir şeylerin sarsıldığını hissettim. Anlamıştım; ilişkimiz bir yokuş aşağı gidiyordu, her şeyin yolunda olduğunu düşündüğüm bir anda, o anın içinde kaybolmuşken, duygusal sınırları aşmak istemiyordum. Çünkü anladım ki, herkesin içinde, her konuda, kendi sınırlarını koyması gerekirdi.
Emre’nin “Beni seviyorsan, bunu yapmalısın” dediği o an, beynimdeki sesler büyüdü. Kendi rızamı sorgulamaya başlamıştım. Ne kadar samimi olsam da, o an duyduğum o söz, bana kendimi bir köşe gibi hissettirdi. O an, içimde bir his uyanmıştı; bu rızayı geri alma zamanıydı. İçimde bir şeylerin kırıldığını, tedirginliklerimin arttığını hissettim.
Açık Rıza ve Değişim: Sadece “Evet” Demek Yetmiyor
Bir ilişkide ya da bir durumda, bazen “Evet” demek, her şeyin doğru gittiğini göstermez. Aslında, evet demek, sadece o an için doğru olanı yapmaktır. Ama bazen o “Evet” geçer ve unutulmaz bir anda, bir kararın ne kadar büyük bir değişim getireceğini fark edersiniz. Bu, açık rızanın gerçekte ne kadar kırılgan olduğunu anlamamı sağladı. Kendimle ilgili bazı sınırları çizmem gerektiğini düşündüm. Eğer bir insan bir noktada, rızanın içinde kayboluyorsa, ne kadar sevse de, o noktada geri çekilmek, geri almak gerekebilir.
İşte, “Açık rıza hangi durumlarda geri alınabilir?” sorusunun cevabını bulduğum anlar başlamıştı. Gerçekten, insan bazen duygusal sınırlarını, karşındaki insana açıklayamadan, onu zorlamadan da geri alabilir. İçinde yaşadığı boşluğu, yanlışlıkla almış olduğu kararları değiştirmek, belki de geri almak, onun sağlıklı kalması için gereken bir şeydir.
Kırılganlık ve Güç: İçsel Mücadelem
Kayseri’nin soğuk akşamlarından birinde, sokaklar boşalmıştı. Kafede otururken, önümde bir kahve bardağı vardı. Son yudumumu aldım, nefesimi derin bir şekilde verdim ve o düşüncelere daldım. Hayatımda geri alınması gereken pek çok şey vardı; bazıları ilişkilere, bazıları ise insanlara dair… Kendi rızamı alıp, bir adım geri çekildiğimde, daha önce gözümde devleşen o kararı küçücük bir detay gibi hissetmiştim.
Bir insanın rızası, duygusal olarak kolayca kaybolabilir. Yani, zamanla, bir insan duygularının, arzularının ve hislerinin farkına varırsa, önceki kararlarını değiştirme gücüne sahip olur. Kimse, sürekli olarak başkasının isteği doğrultusunda bir hayatı yaşamamalıdır. Bu, insanın içsel gücünü kaybetmesine neden olabilir.
Rıza Geri Alındığında Neler Olur?
İçsel bir değişim yaşadığında, geri alma kararı oldukça kolay gibi görünse de, aslında geri almak, bir insanın başkalarına olan güvenini sarsabilir. Emre ile aramızda ne olduğunu bilmeden, bir anlığına yeniden düşünmüştüm. “Ben ne yapıyorum? Bu kadar kolay mı?” diye düşündüm. İnsan bazen kendini kaybettiği noktada, son bir kez düşünmelidir. Bu bir savunma mekanizmasıydı. Bazen birisi size karşı yanlış bir şey yaptığında, duygusal bağınızı zorla koparmazsınız. Sadece bir adım geriye çekilirsiniz.
Ve sonra o zaman, rızayı geri almak, doğru karar olabilir.
Sonuç: Rızanın Gücü
Sonunda, hayatıma yeniden baktığımda, açık rızanın geri alınabilmesinin, insanın duygusal sağlığı için önemli bir şey olduğunu kabul ettim. Kimse başkalarının istekleri doğrultusunda yaşamamalı. Açık rıza, sadece bir onay değil, aynı zamanda kişinin kendine olan saygısı, duygusal sınırları, içsel gücüyle de ilgilidir. Ve bazen geri almak, sadece bir hayal kırıklığının, bir sınırın çizilmesidir. Ama en önemlisi, bunu yaparken kalbinde barışı bulmandır.